Specjalistyczne Centrum Hepatologiczne we Wrocławiu

Co to jest GGTP (definicja)

GGTP (gamma-glutamylotranspeptydaza) jest jednym z głównych enzymów wątrobowych odpowiada

Norma ggtp, kiedy do lekarza

przede wszystkim za rozkład aminokwasów. Oznacza się go podczas wykonywania badań krwi – tak zwanych prób wątrobowych. Do podwyższenia aktywności GGTP dochodzi w przypadku wielu chorób wątroby i dróg żółciowych oraz niektórych rzadkich chorób genetycznych. Enzym ten produkowany i gromadzony jest w prawidłowych komórkach wątrobowych – hepatocytach. W przypadku uszkodzenia i śmierci tych komórek zostaje on uwolniony do krwi. Dlatego też oznaczanie jego aktywności należy do podstawowych badań krwi wykonywanych w diagnostyce chorób wątroby.

Funkcja w organizmie

Gamma glutamylotransferaza  odgrywa kluczową rolę w cyklu syntezy i degradacji białek, a także w procesie neutralizacji toksycznych związków i alkoholu. Występuje niemal we wszystkich narządach układu pokarmowego, jednak największe stężenie tego enzymu stwierdzane jest w wątrobie. Na podstawie wyniku aktywności GGTP można uzyskać wiele informacji o aktualnym stanie tego narządu. Przekroczenie normy GGTP może wynikać z różnych patologicznych procesów toczących się w wątrobie. Niemal w każdym przypadku konieczne jest poszerzenie i uzupełnienie diagnostyki, wykonanie innych badań krwi.  Czasami niezbędna jest pomoc specjalisty, lekarza od chorób wątroby – hepatologa lub lekarza specjalisty chorób zakaźnych.

GGTP – co to za badanie ?

Ponieważ jest to enzymem w testach laboratoryjnych oznacza się jego aktywność. Błędne jest wyrażenie “poziom GGTP” czy “stężenie GGTP” w odniesieniu do badań laboratoryjnych. Prawidłowa nazwa to “aktywność GGTP” – jest to badanie wchodzące w skład prób wątrobowych razem z aktywnością innych enzymów takich jak AlAT czy AspAT. Badanie to wykonuje się z krwi żylnej pobranej najczęściej z żyły łokciowej na przedramieniu. Można także pobrać krew z innych żył np na grzbietowej powierzchni dłoni.

Zakres norm

Prawidłowe wartości GGTP wynoszą do 40 lub 60 IU/l (w zależności od metody stosowanej w laboratorium). Za optymalne uznaje się następujące wartości:

  • GGTP  5 – 35 U/l u kobiet
  • GGTP  5 – 40 U/l u mężczyzn

Zakres normy enzymu wątrobowego powinien być zawsze podany na wyniku badania. Wynik powyżej normy jest ważnym sygnałem ostrzegawczym.

 

  W jakim celu wykonuje się takie badanie? 

  •  Aby ocenić, czy u pacjenta występuje choroba wątroby lub dróg żółciowych.
  • Aby określić, czy przyczyną podwyższenia aktywności fosfatazy zasadowej (ALP) jest choroba wątroby, czy choroba układu kostnego.
  • Oznaczenie GGTP jest także czasami wykorzystywane  jako wskaźnik uzależnienia od alkoholu.

  Kiedy wykonuje się takie badanie? 

  • Gdy u pacjenta występują objawy choroby wątroby lub dróg żółciowych, a także, gdy stwierdzi się podwyższoną aktywność fosfatazy zasadowej (ALP).

  Jak pobiera próbkę?

  •  GGTP to badanie krwi pobranej z najcześciej z żyły łokciowej na przedramieniu.

  Jak należy się przygotować?

  •  Aktywność enzymu we krwi maleje po posiłkach. Badanie należy wykonać na czczo.
  • Na 8 godzin przed pobranie krwi nie powinno się jeść ani pić nic poza wodą.
  • Przed badaniem nie powinno się spożywać alkoholu, lekarz może także poprosić o odstawienie niektórych leków.

 

Co oznacza przekroczenie normy GGTP ?

Enzymy wątrobowe są czułymi wskaźnikami uszkodzenia wątroby wywołanego wieloma różnymi czynnikami. Należy jednak podkreślić, że nie każde przekroczenie norm prób wątrobowych oznacz chorobę wątroby lub dróg żółciowych. Na przykład uszkodzenie mięśni może spowodować podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych. Interpretacja wyników badania GGTP musi być wykonana przez lekarza w oparciu o dane kliniczne a także analizę wyników innych parametrów.

Podwyższone GGTP – najważniejsze przyczyny:

Wysokie wartości GGTP występują w wielu ostrych i przewlekłych chorobach wątroby. Często nieprawidłowe są także inne próby wątrobowe. 

  •  ostre i przewlekłe choroby wątroby i dróg żółciowych przebiegające z cholestazą, czyli zablokowaniem odpływu żółci. Wraz z GGTP podwyższone są także wartości fosfatazy zasadowej-  ALP i bilirubiny.
    • kamica pęcherzyka i dróg żółciowych
    • zwężenie dróg żółciowych
    • ucisk z zewnątrz na przewody żółciowe (guz wnęki wątroby, trzustki, dwunastnicy)
  • stłuszczenie wątroby,
    • otyłość,
      • podwyższony cholesterol, cukrzyca
    • nadużywanie alkoholu,
    • toksyczne uszkodzenie wątroby
  • uszkodzenie toksyczne,
    • alkoholowe uszkodzenie wątroby
    • polekowe uszkodzenie wątroby
    • substancje chemiczne
    • trujące grzyby (np. muchomor sromotnikowy)
  • wirusowe zapalenia wątroby (wartości GGTP często są niższe niż ALT),
  • ostre i przewlekłe zapalenie trzustki,
  • choroby układu pokarmowego, 
  • choroby genetyczne,
  • niektóre choroby intymne.

 

Marskość wątroby

 Alkoholowe uszkodzenie wątroby

 

Bardzo wysokie wartości GGTP, przekraczające dziesięciokrotnie górną granicę normy, a nawet powyżej 1000 IU/l mogą być wynikiem poważnych chorób wątroby:

  • toksyczne uszkodzenie wątroby wywołane przez:
    • alkohol
    • sterydy anaboliczne
    • niektóre antybiotyki
    • inne leki hepatotoksyczne
  • choroby dróg żółciowych
    • zapalenie
    • zastój żółci
    • niedrożność spowodowana przez
      • kamienie żółciowe
      • nowotwór,
      • pozapalne zwężenie dróg żółciowych.

GGTP powyżej 1000 IU/l jest bezwzględnym wskazaniem do pilnej konsultacji lekarza specjalisty. 

W poszukiwaniu przyczyny wzrostu GGTP nie można opierać się tylko na badaniu tego jednego enzymu i tylko jednorazowo; do właściwej interpretacji konieczne jest zbadanie, najlepiej jednocześnie, wszystkich 4 podstawowych prób wątrobowych: ALT, AST, GGTP i fosfatazy zasadowej, a także bilirubiny, morfologii krwi i innych podstawowych badań biochemicznych. Należy też skontrolować nieprawidłowe wyniki po 2-3 tygodniach. Wysokie wartości często pojawiają się przejściowo w różnych ostrych chorobach, np. zakażeniach, przy przyjmowaniu niektórych leków, np. przeciwbólowych czy przeciwzapalnych.

Przekroczona norma – co zrobić?

Podwyższone GGTP - nieznaczne przekroczenie normy 60-80U/l - zmiana trybu życia, powtórne badanie po 2 tygodniach, jeśli enzym nadal jest wysokie, konieczna konsultacja lekarska. W przypadku znacznego podwyższenia - konieczne badanie USG, konsultacja lekarska, badanie elastograficzne i w razie potrzeby konsultacja hepatologia.
Algorytm postępowania przy podwyższonym GGTP – kliknij aby powiększyć

 

W diagnostyce konieczne jest też USG jamy brzusznej. Inne, dokładniejsze badania biochemiczne i obrazowe, wykonuje się w zależności od objawów i podstawowych wyników. Zawsze należy wykluczyć zakażenia wirusami zapalenia wątroby – HBV i HCV.

W przypadku stwierdzenie znacznie podwyższonego poziomu GGTP zaleca się:

  • wykonanie dodatkowych badań krwi i oznaczenie aktywności innych enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza zasadowa)
  • oznaczenie poziomu bilirubiny całkowitej, bilirubiny sprzężonej i bilirubiny wolnej
  • wykluczenie wirusowego zapalenia wątroby
    • konsultacja z lekarzem specjalistą chorób zakaźnych
  • wykonanie USG jamy brzusznej ze szczególnym uwzględnieniem wątroby
  • badanie elastograficzne wątroby w przypadku znacznie przekroczonych wartości utrzymujących się przez dłuższy czas
  • wykluczenie innych chorób układu pokarmowego (rak jelita grubego), układu oddechowego i układu nerwowego
  • konsultacja dietetyka, zmiana nawyków żywieniowych i zwrócenie uwagę na zdrowe odżywianie.
  • wykluczenie zaburzeń odżywiania

Nie zawsze nieprawidłowy wynik badania GGTP oznacza chorobę wątroby. Enzym ten występuje również w mięśniach szkieletowych, mięśniu sercowym, nerkach, trzustce, jelicie, zatem jego wysokie wartości obserwuje się w chorobach tych narządów, np. w zawale serca czy ostrym zapaleniu trzustki. W przypadkach, gdy prawidłowe stężnie GGTP jest tylko nieznacznie przekroczone z pomocą może przyjść medycyna naturalna.

 

 

Czytaj także 
Marskość Wątroby Próby Wątrobowe AspAT AlAT GGTP
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby Alkoholowe uszkodzenie wątroby

 


Autor: Lek. Marcin Inglot - Radiolog
Data publikacji: 26 Czerwiec, 2018
Podwyższone GGTP – Norma, przyczyny, badania
4.8 (96%) na 10 głosy