Specjalistyczne Centrum Hepatologiczne we Wrocławiu

Marskość wątroby

Co to jest i jakie są jej przyczyny?

Marskość wątroby jest konsekwencją wielu przewlekłych chorób wątroby. Do najczęstszych jej przyczyny można zaliczyć przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B i typu C, alkoholowe zapalenie, lub stłuszczenie wątroby. Efektem długotrwałego stanu zapalnego jest spadek liczby zdrowych komórek i gromadzenie się tkanki włóknistej w miąższu – forma drobnych blizn pozapalnych.

Włóknienie wątroby postępuje zazwyczaj przez wiele lat, a ostatecznie prowadzi do powstania wielu grubych zwłókniałych przegród oddzielających poszczególne obszary miąższu wątroby. Przepływ krwi w tak uszkodzonym narządzie jest znacznie mniejszy, a jego funkcja ulega upośledzeniu.
W skutek utrudnienia przepływu krwi przez narząd dochodzi do poważnych powikłań, rozwija się tzw. nadciśnienie wrotne. Ciśnienie krwi w żyle doprowadzającej do wątroby (żyle wrotnej) znacznie rośnie powodując jej poszerzenie. Z czasem krew nie mogąc przepłynąć przez narząd zaczyna go omijać innymi drobnymi żyłami. Rozwija się krążenie oboczne. Poszerzeniu ulegają drobne żyły w przełyku lub w okolicy odbytu – żylaki przełyku i żylaki odbytu. W samym narządzie liczba zdrowych, żywych komórek spada i z czasem jest zbyt mała, aby mogły one skutecznie wypełniać swoją funkcję.

Skutkuje to zmniejszeniem wytwarzania białek krwi oraz substancji zapewniających prawidłowe krzepnięcie krwi. Dochodzi do zaburzeń rozkładania szkodliwych substancji, które w nadmiernym stężeniu uszkadzają między innymi mózg i powodują zaburzenia hormonalne.

Etapy prowadzące do marskości wątroby

Marskość wątroby - fazy choroby

Marskość wątroby jest stanem rozwijającym się bardzo powoli. Dochochodzi do niego w wyniku wieloletnich procesów uszkadzających narząd. Prawidłowa tkanka zastępowana jest przez tkankę włóknistą, proces ten określa się mianem postępującego włóknienia. Wyróżnia się 4 stopnie nasilenia włóknienia. Do marskości narządu dochodzi w najbardziej zaawansowanym 4 stopniu.

  • Fazę 1 określa się jako umiarkowane włóknienie.
  • Fazę 2 i 3 jako zaawansowane włóknienie.
  • Fazę 4 jako bardzo zaawansowane włóknienie z marskością wątroby.

Poszczególne etapy mogą trwać bardzo długo, jednak im większy stopień zaawansowania włóknienia, tym postęp w kierunku marskości jest szybszy. Czynnikiem zdecydowanie przyspieszającym jej rozwój jest alkohol i niektóre leki. Leki osłaniające wątrobę i niektóre witaminy mogą zahamować i spowolnić postęp choroby.

Co to jest marskość wątroby? 

  •  Jest to bardzo znaczne uszkodzenie polegające na zastąpieniu komórek wątroby tkanką bliznowatą .
  • W marskości dochodzi do śmierci większości komórek narządu
  • Jest to stan mogący spowodować zagrażające życiu komplikacje.

  Jakie są główne przyczyny? 

  • zapalenie wątroby
    • wirusowe (HCV, HBV)
    • autoimmunologiczne
  • uszkodzenie wątroby
    • toksyczne
    • alkoholowe
    • polekowe

  Jakie są główne objawy?

  •  spadek masy ciała
  • dolegliwości gastryczne
  • żółtaczka
  • żylaki przełyku
  • wodobrzusze
  • spadek liczby płytek krwi (PLT)

 Diagnoza – Co zrobić ?

  • Kontakt z lekarzem specjalistą
  • Próby wątrobowe
  • USG jamy brzusznej rozszerzone o elastografię wątroby
  • gastroskopia.

 

 

 

Co to jest marskość wątroby – doc. dr hab. Małgorzata Inglot

Jakie są rokowania choroby?

Przyczyny choroby

Przyczyny obejmują między innymi:

  • przewlekłe zakażenia wirusami zapalenia wątroby – HBV i HCV,
  • regularne, nadmierne picie alkoholu,
  • stan zapalny wywołany przez stłuszczenie wątroby,
  • choroby autoimmunologiczne (autoimmunologiczne zapalenie wątroby,
  • pierwotna marskość żółciowa – PBC,
  • pierwotne stwardniające zapalenie przewodów żółciowych – PSC),
  • wtórne uszkodzenia dróg żółciowych z utrudnieniem odpływu żółci,
  • choroby związane z nadmiernym gromadzeniem się różnych substancji w wątrobie (hemochromatoza, choroba Wilsona), toksyczne działanie substancji chemicznych i niektórych leków.

Uszkodzenie wątroby postępuje szybciej, jeśli jednocześnie działają dwa lub więcej czynników; w Polsce najczęściej nadużywanie alkoholu oraz zakażenia HBV i HCV. Dlatego też pacjenci, u których stwierdzono jeden z czynników prowadzących do marskości wątroby mają całkowity zakaz spożywania alkoholu.

Objawy marskości wątroby

W początkowym stadium choroba może nie powodować żadnych objawów. W badaniach laboratoryjnych krwi można stwierdzić nieprawidłową aktywność enzymów wątrobowych. Często też pojawia się ból w okolicy podżebrowej po stronie prawej. Na wczesnym etapie chorobę można rozpoznać jedynie przy pomocy pomocy biopsji wątroby lub metodą nieinwazyjną – elastografią bądź badaniem tzw. markerów serologicznych włóknienia we krwi. W przypadku podejrzenia uszkodzenia narządu wskazane jest wykonania badania nieinwazyjnego. Obecnie najlepszą metodą jest Elastografia wątroby. Niezmiernie ważne jest jak najwcześniejsze rozpoznanie choroby. Pozwala to wdrożyć odpowiednie leczenie i uniknąć bardzo groźnych powikłań.

 

Czytaj także 
WZW typu C – HCV Próby Wątrobowe AspAT AlAT GGTP
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby Alkoholowe uszkodzenie wątroby
WZW typu B – HBV
Elastografia SWE – Bezinwazyjna ocena wątroby

 

Początkowe objawy choroby to:

  • powolny spadek masy ciała,
  • zaniki mięśni,
  • dolegliwości gastryczne, szczególnie po ciężkostrawnych potrawach lub po wypiciu alkoholu,
  • na skórze dekoltu pojawiają się poszerzone drobne naczynka krwionośne, tzw. pajączki naczyniowe.

Kolejnym etapem jest rozwój nadciśnienia wrotnego, którego skutkiem jest zastój krwi w żyłach przewodu pokarmowego i śledziony. Pojawiają się wówczas żylaki przełyku i odbytu, przewlekły stan zapalny błony śluzowej żołądka, powiększenie śledziony, obniżona liczba płytek krwi – efekt ich przyspieszonego niszczenia przez śledzionę. Duże żylaki przełyku mogą pękać i być źródłem groźnych dla życia krwotoków.

W zaawansowanych stadiach choroby pojawia się narastająca żółtaczka, obrzęki stóp, kostek i podudzi nasilające się w ciągu dnia. Wodobrzusze – czyli gromadzenie się płynu w jamie brzusznej, powoduje znaczne zwiększenie obwodu brzucha. Pojawiają się także zaburzenia krzepnięcia (krwawienia z nosa, z dziąseł, łatwe tworzenie się siniaków na skórze, długotrwałe krwawienia ze skaleczeń), upośledzenie funkcjonowania mózgu (encefalopatia wątrobowa) – zaburzenia pamięci, orientacji, nastroju; w najcięższych przypadkach śpiączka. Bardzo zaawansowana choroba prowadzi do zgonu.

Kolejnym bardzo groźnym powikłaniem jest rak wątrobowokomórkowy – HCC. Jest to nowotwór najczęściej rozwijający się w marskiej i stłuszczonej wątrobie. Jedyną szansą wyleczenie jest wczesne wykrycie zmiany i leczenie operacyjne. Pacjentom z rozpoznaną marskością wątroby zaleca się kontrolne badania USG co 6 miesięcy. Bardzo pomocne jest także monitorowanie poziomu AFP. Jest to marker, którego stężenie znaczenie wzrasta w przypadku wystąpienia raka wątrobowokomórkowego.

Objawy marskości wątroby – doc. dr hab. Małgorzata Inglot

Co robić w razie wystąpienia objawów? – Badania

U pacjentów, u których podejrzewa się tą chorobę należy wykonać szereg badań specjalistycznych. Pacjent taki bezwzględnie powinien udać się do lekarza, który w pierwszej kolejności powinien zlecić oznaczenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT i AspAT oraz GGTP), morfologii krwi (w marskości często dochodzi do spadku liczby płytek krwi). Badanie te mogą zostać wykonane już u lekarza rodzinnego. W dalszej kolejności zaleca się pogłębienie diagnostyki o badania obrazowej.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Rozpoznanie marskości wątroby opiera się na analizie wyników badań krwi oraz badań dodatkowych. Do niedawna standardowo wykonywało się biopsję wątroby, obecnie chorobę można potwierdzić korzystając z metod nieinwazyjnych. Jednym z najlepszych sposobów jest badanie elastograficzne.

Elastografia jest obecnie podstawowym badaniem obrazowym, które należy wykonać u pacjenta z podejrzeniem marskości wątroby. Pozwoli ono potwierdzić lub wykluczyć rozpoznanie.

Ponadto u pacjentów z rozpoznaną marskością wątroby należy wykonywać następujące badania obrazowe:

Wskazane jest także wykonanie gastroskopii celem oceny występowania żylaków przełyku. Zabieg ten jest niezmiernie ważny u pacjentów z zaawansowaną choroba. Pozwala zamknąć rozszerzone żylaki i zdecydowanie zmniejszyć ryzyko krwawienia. Krwawienie z żylaków przełyku jest częstą przyczyną zgonu pacjentów z marskością wątroby.

Leczenie

Jakie są sposoby leczenia?
Pacjenci z tą chorobą wymagają wykonywania regularnych badań oceniających funkcję wątroby i zaawansowanie nadciśnienia wrotnego, między innymi gastroskopii. Leczenie zależy od stadium zaawansowania. W przypadkach tzw. dekompensacji funkcji wątroby, czyli wodobrzusza, obrzęków, żółtaczki, encefalopatii, konieczne jest leczenie w szpitalu. Duże żylaki przełyku można zabezpieczyć przed pęknięciem poprzez wykonanie zabiegu endoskopowego. Chorych bez przeciwwskazań należy kwalifikować do przeszczepu narządu.

Konieczne jest unikanie alkoholu pod jakąkolwiek postacią, włącznie z piwem bezalkoholowym i lekami na bazie alkoholu; lekkostrawna dieta, unikanie odwodnienia, infekcji, znacznych wysiłków fizycznych, leków i substancji chemicznych uszkadzających wątrobę. Te czynniki mogą bowiem spowodować nagłe załamanie (dekompensację) funkcji wątroby i pogorszenie stanu pacjenta.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Najnowsze badania pokazują, że u niektórych pacjentów może dojść do powolnego cofania się zmian. Dotyczy to szczególnie pacjentów wyleczonych z wirusowego zapalenia wątroby. Po wyeliminowaniu zakażenia wirusem HCV lub HBV znika czynnik uszkadzający wątrobę i następuje proces jej powolnej regeneracji. Podobnie jest u alkoholików, którzy zaprzestali picia i zaczęli prowadzić zdrowy tryb życia. Regeneracja wątroby postępuje znacznie szybciej u osób młodych, nie nadużywających alkoholu i leków.

Zapobieganie

Co robić, aby uniknąć zachorowania?
Najważniejsze jest wczesne rozpoznawanie i leczenie chorób, które prowadzą do marskości – przewlekłych zakażeń HBV i HCV, chorób autoimmunologicznych, a szczególnie unikanie nadużywania oraz regularnego picia alkoholu, także piwa. Konieczna jest okresowa kontrola aktywności enzymów wątrobowych, a także wykonywanie podstawowych badań obrazowych – USG. Pacjentom zakażonym wirusami zapalenia wątroby, a także osobom nadużywającym alkoholu zaleca się wykonanie elastografii wątroby raz do roku.

 

Marskość wątroby badania i leczenie –  doc. dr hab. Małgorzata Inglot 

 

Elastografia SWE w diagnostyce włóknienia i marskości wątroby

Elastografia SWE jest metodą bezinwazyjną służącą do szybkiej i bezbolesnej oceny wątroby. Metoda ta pozwala ocenić zaawansowanie włóknienia wątroby i tym samym stwierdzić ryzyko marskości. Ponadto dzięki przeglądowi w USG można ocenić wielkość śledziony, wielkość naczyń krążenia wrotnego oraz parametry przepływu. Dzięki tym danym lekarz może określić ryzyko występowania żylaków przełyku i w razie potrzeby skierować na gastroskopię. Krwawienie z żylaków przełyku jest częstą przyczyną zgonu pacjentów z marskością wątroby.

 

Poniżej zamieszczono zdjęcia wykonane podczas badania elastograficznego rozszerzonego o badanie USG i badanie Dopplerowskie krążenia wrotnego u pacjenta z marskością wątroby. 

Materiał video z badania USG u pacjenta z marskością wątroby

powiększona śledziona - marskość wątroby

Elastografia SWE + USG jamy brzusznej – Pacjent z marskością wątroby – Powiększona śledziona.

Krążenie oboczne

Elastografia SWE + USG jamy brzusznej – Pacjent z marskością wątroby – Poszerzone naczynia krążenia obocznego.

 Krążenie oboczne

Elastografia SWE + USG jamy brzusznej – Pacjent z marskością wątroby – Poszerzone naczynia krążenia obocznego.

Poszerzona żyła wrotna z powolnym przepływem

Elastografia SWE +badanie Dopplerowskiej – Pacjent z marskością wątroby – Poszerzona żyła wrotna z powolny przepływem.

 Wzmożona twardość śledziony

Elastografia SWE śledziony – Pacjent z marskością wątroby – Znacznie wzmożona twardość śledziony, ponad 35 kPa.

Wzmożona twardość wątroby

Elastografia SWE wątroby – Pacjent z marskością wątroby – Znacznie wzmożona twardość wątroby

· Elastografia wątroby

· Poradnia hepatologiczna

· Cennik badań i konsultacji


Autor: Lek. Marcin Inglot - Radiolog
Data publikacji: 26 Czerwiec, 2017
Marskość Wątroby – Przyczyny, Objawy, Badanie, Leczenie
4.6 (92.5%) na 8 głosy