Próby wątrobowe

Próby wątrobowe GGTP, AlAT, AspAT i inne

Czym są próby wątrobowe?

Próby wątrobowe to badanie biochemiczne krwi, pozwalające na ocenę funkcji wątroby. Badanie polega na pobraniu krwi i oznaczeniu poziomu enzymów, które w przypadku uszkodzenia komórek wątroby są uwalniane do krwiobiegu.

Do oznaczanych enzymów wątrobowych zalicza się:

  • aminotransferaza alaninowa (ALAT, ALT)
  • aminotransferaza asparaginowa (AspAT, AST)
  • γ-glutamylotransferaza (GGTP)
  • fosfataza zasadowa (ALP)
  • dehydrogenaza mleczanowa (LDH)

Nieprawidłowy wynik badania może świadczyć o zaburzeniu funkcji wątroby. Do najczęstszych przyczyn podwyższonej aktywności enzymów wątrobowych zalicza się:

Należy jednak pamiętać, że enzymy wątrobowe występują nie tylko
w wątrobie, ale również w mięśniach szkieletowych, sercu, nerkach, kościach, w mózgu, a także w innych narządach. Uszkodzenie wymienionych organów może także powodować wzrost tych enzymów we krwi, dlatego też próby wątrobowe i ich wyniki należy oceniać biorąc pod uwagę całościowy obraz kliniczny pacjenta. nie zawsze wzrost aktywności enzymów wątrobowych związany jest ściśle z chorobą wątroby.

Kiedy należy wykonać próby wątrobowe
i jak przygotować się do badania?

Najczęstsze wskazania do oznaczenia prób wątrobowych to:

  • ostre i przewlekłe choroby wątroby
  • żółtaczka
  • marskość wątroby
  • alkoholizm
  • zatrucia
  • ból w prawym podbrzuszu, przewlekłe osłabienie, utrata łaknienia, utrata masy ciała

Próby wątrobowe oznaczane są z krwi żylnej, pobranej na czczo. Pacjent powinien unikać ciężkostrawnych dań i intensywnego wysiłku fizycznego dzień przed wykonaniem badania

O czym mogą świadczyć nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych? 

AlAT i AspAT

Wyniki prawidłowe dla AlAT i AspAT to  <40IU/l (międzynarodowych jednostek/litr)
Umiarkowany wzrost  >5-krotnie zwiększenie aktywności enzymów może wskazywać m.in. na:

  • Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby B i C
  • Stłuszczenie  wątroby
  • Autoimmunologiczne zapalenie wątroby
  • Alkoholowe choroby wątroby

Bardzo duży wzrost  >15-krotnie zwiększenie aktywności enzymów może wskazywac na:

  • ostre wirusowe zapalenie wątroby A-E
  • Uszkodzenie przez leki lub toksyny
  • ostre niedokrwienie wątroby.

AlAT – aminotransferaza alaninowa, AspAT – aminotransferaza asparaginowa. AlAT jest enzymem stosunkowo swoistym dla komórek wątroby. Do jego wzrostu dochodzi w momencie, gdy umierają komórki wątrobowe (hepatocycty). Martwe hepatocyty rozpadają się i uwalniają zawarty w nim enzymy, między innymi AlAT, dlatego tez podwyższenie AlAT świadczy o uszkodzeniu wątroby.  AspAT występuje licznie także w innych narządach, jednak stosunkowo najwięcej zawierają go komórki wątrobowe. Podobnie jak w przypadku AlAT, podwyższenie AspAT świadczy o toczącym się aktualnie procesie chorobowym w wątrobie. .

W przypadku znacznego lub przewlekłego podwyższenia aktywności aminosferaz  zaleca się  wykonanie  badania elastograficznego wątroby oraz pilną konsultację hepatologiczną.

…więcej o elastografii wątroby…

Jeśli w rutynowym badaniu krwi stwierdzi się podwyższenie AlAT lub AspAT, warto takie badanie powtórzyć za około 2 tygodnie, unikając w tym czasie wszelkich substancji mogących działać toksycznie na wątrobę (alkohol, leki, dieta). Jeśli po 2 tygodniach wyniki są nadal złe, zaleca się wykonanie elastografii i kontakt ze specjalistą chorób wątroby

 

GGTP – γ-glutamylotransferaza

jeden z najczulszych testów wątrobowych. Wyniki prawidłowe GGTP <40IU/l Wykorzystanie kliniczne:

  • cholestaza
  • Uszkodzenie komórek wątroby
  • nadużywanie alkoholu
  • nowotwory wątroby

Więcej o GGTP – kliknij tutaj….

ALP – Fosfataza zasadowa

Wyniki prawidłowe ALP <270IU/l
Zwiększenie aktywności ALP może wskazywać m.in. na:

  • Ostre i przewlekłe choroby dróg żółciowych przebiegające
    z cholestazą, czyli zastojem żółci
  • Marskość wątroby
  • Zapalenia wątroby

LDH – dehydrogenaza mleczanowa

Wyniki prawidłowe LDH <480IU/l
Bardzo niespecyficzny enzym, jego aktywność wzrasta w ostrym uszkodzeniu mięśnia sercowego, krwinek czerwonych, nerek, a także mięśni szkieletowych, wątroby oraz płuc. Ponadto, znaczny wzrosty aktywności obserwuje się także w niedokrwistościach hemolitycznych,
w  niedokrwistościach spowodowanych niedoborem witaminy B2  lub kwasu foliowego. Podwyższone wyniki  LDH  mogą oznaczać m.in. zapalenie wątroby,  choroby dróg żółciowych,  zapalenia mięśnia sercowego.

Bilirubina

pomarańczowoczerwony barwnik żółciowy powstały głównie z rozpadu krwinek oraz enzymów wątrobowych. Bilirubina  występuje w dwóch postaciach rozpuszczanej  i nierozpuszczanej w wodzie. Pierwsza nazywana jest bilirubiną niestrzeżoną, druga natomiast bilirubiną sprzężoną. Wyniki prawidłowe: bilirubina całkowita (sprzężona + niesprzężona): 03-1,2mg/dl Wykorzystanie kliniczne:

  • wirusowe zapalenie wątroby
  • stwardniejące zapalenie dróg żółciowych
  • żółtaczka poalkoholowa
  • pierwotny rak wątroby
  • marskość wątroby

· Elastografia wątroby…

· Poradnia hepatologiczna…

· Cennik badań i konsultacji…