Specjalistyczne Centrum Hepatologiczne we Wrocławiu

Co to są próby wątrobowe? Jaki jest zakres norm? Jak interpretować wynik badań?

Próby wątrobowe to badanie biochemiczne krwi, pozwalające na ocenę funkcji wątroby. Badanie polega na pobraniu krwi i oznaczeniu poziomu enzymów, które w przypadku uszkodzenia komórek wątroby są uwalniane do krwiobiegu. W połączeniu z poziomem bilirubiny badanie to dostarcza szczegółowych informacji na temat stanu wątroby.

 

Próby wątrobowe

 

Nieprawidłowy wynik prób wątrobowych może świadczyć o zapaleniu wątroby wywołanym np. przez wirusy zapalenia wątroby typu lub C, oraz o uszkodzeniu komórek wątroby wywołanym np. przez alkohol lub substancje toksyczne, a także w skutek znacznego stłuszczenia.

Do najczęściej  oznaczanych enzymów wątrobowych zalicza się:

  • aminotransferaza alaninowa (ALAT, ALT)
  • aminotransferaza asparaginowa (AspAT, AST)
  • γ-glutamylotransferaza (GGTP)
  • fosfataza zasadowa (ALP)
  • dehydrogenaza mleczanowa (LDH)

Nieprawidłowy wynik badania może świadczyć o zaburzeniu funkcji wątroby. Do najczęstszych przyczyn podwyższonej aktywności enzymów wątrobowych zalicza się:

Należy jednak pamiętać, że enzymy wątrobowe występują nie tylko w wątrobie, ale również w mięśniach szkieletowych, sercu, nerkach, kościach, w mózgu, a także w innych narządach. Uszkodzenie wymienionych organów może także powodować wzrost tych enzymów we krwi, dlatego też próby wątrobowe i ich wyniki należy oceniać biorąc pod uwagę całościowy obraz kliniczny pacjenta. Nie zawsze wzrost aktywności enzymów wątrobowych związany jest ściśle z chorobą wątroby.

Kiedy należy wykonać próby wątrobowe
i jak przygotować się do badania?

Najczęstsze wskazania do oznaczenia prób wątrobowych to:

  • ostre i przewlekłe choroby wątroby
  • żółtaczka
  • marskość wątroby
  • alkoholizm
  • zatrucia
  • ból w prawym podbrzuszu, przewlekłe osłabienie, utrata łaknienia, utrata masy ciała

Próby wątrobowe oznaczane są z krwi żylnej, pobranej na czczo. Pacjent powinien unikać ciężkostrawnych dań i intensywnego wysiłku fizycznego dzień przed wykonaniem badania.

O czym mogą świadczyć nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych?

AlAT i AspAT

Norma AlAT  (ALT )-  < 40 IU/l (międzynarodowych jednostek/litr)

Norma AspAT  (AST) –  < 40 IU/l (międzynarodowych jednostek/litr)

 

Niewielkie podwyższenie – przekroczenie normy AlAT i AspAT o kilka jednostek nie zawsze musi być związane z procesem chorobowym. W takiej sytuacji najlepiej powtórzyć wynik za 1-2 tygodni unikając w tym czasie dużego wysiłku fizycznego i substancji mogących toksycznie działać na wątrobe – np alkohol.

Umiarkowany wzrost >  5-krotnie zwiększenie aktywności enzymów może wskazywać m.in. na:

  • Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby B i C
  • Stłuszczenie wątroby
  • Autoimmunologiczne zapalenie wątroby
  • Alkoholowe choroby wątroby

Bardzo duży wzrost >15-krotnie zwiększenie aktywności enzymów może wskazywac na:

  • ostre wirusowe zapalenie wątroby A-E
  • Uszkodzenie przez leki lub toksyny
  • ostre niedokrwienie wątroby.

AlAT – aminotransferaza alaninowa, AspAT – aminotransferaza asparaginowa. AlAT jest enzymem stosunkowo swoistym dla komórek wątroby. Do jego wzrostu dochodzi w momencie, gdy umierają komórki wątrobowe (hepatocycty). Martwe hepatocyty rozpadają się i uwalniają zawarty w nim enzymy, między innymi AlAT, dlatego tez podwyższenie AlAT świadczy o uszkodzeniu wątroby. AspAT występuje licznie także w innych narządach, jednak stosunkowo najwięcej zawierają go komórki wątrobowe. Podobnie jak w przypadku AlAT, podwyższenie AspAT świadczy o toczącym się aktualnie procesie chorobowym w wątrobie. .

W przypadku znacznego lub przewlekłego podwyższenia aktywności aminosferaz zaleca się wykonanie badania elastograficznego wątroby oraz pilną konsultację hepatologiczną.

…więcej o elastografii wątroby…

Jeśli w rutynowym badaniu krwi stwierdzi się podwyższenie AlAT lub AspAT, warto takie badanie powtórzyć za około 2 tygodnie, unikając w tym czasie wszelkich substancji mogących działać toksycznie na wątrobę (alkohol, leki, dieta). Jeśli po 2 tygodniach wyniki są nadal złe, zaleca się wykonanie elastografii i kontakt ze specjalistą chorób wątroby

 

GGTP – γ-glutamylotransferaza

jeden z najczulszych testów wątrobowych.

Norma GGTP < 40IU/l

Wykorzystanie kliniczne:

  • cholestaza
  • Uszkodzenie komórek wątroby
  • nadużywanie alkoholu
  • nowotwory wątroby

Więcej o GGTP

ALP – Fosfataza zasadowa

Norma ALP < 270IU/l
Zwiększenie aktywności ALP może wskazywać m.in. na:

  • Ostre i przewlekłe choroby dróg żółciowych przebiegające
    z cholestazą, czyli zastojem żółci
  • Marskość wątroby
  • Zapalenia wątroby

LDH – dehydrogenaza mleczanowa

Norma LDH  – < 480IU/l
Bardzo niespecyficzny enzym, jego aktywność wzrasta w ostrym uszkodzeniu mięśnia sercowego, krwinek czerwonych, nerek, a także mięśni szkieletowych, wątroby oraz płuc. Ponadto, znaczny wzrosty aktywności obserwuje się także w niedokrwistościach hemolitycznych,
w niedokrwistościach spowodowanych niedoborem witaminy B2 lub kwasu foliowego. Podwyższone wyniki LDH mogą oznaczać m.in. zapalenie wątroby, choroby dróg żółciowych, zapalenia mięśnia sercowego.

Bilirubina

Pomarańczowoczerwony barwnik żółciowy powstały głównie z rozpadu krwinek oraz enzymów wątrobowych. Bilirubina występuje w dwóch postaciach rozpuszczanej i nierozpuszczanej w wodzie. Pierwsza nazywana jest bilirubiną niestrzeżoną, druga natomiast bilirubiną sprzężoną. Wyniki prawidłowe: bilirubina całkowita (sprzężona + niesprzężona): 03-1,2mg/dl Wykorzystanie kliniczne:

  • wirusowe zapalenie wątroby
  • stwardniejące zapalenie dróg żółciowych
  • żółtaczka poalkoholowa
  • pierwotny rak wątroby
  • marskość wątroby

 

· Elastografia wątroby…

· Poradnia hepatologiczna…

· Cennik badań i konsultacji…

 

Próby Wątrobowe AspAT AlAT GGTP
5 (100%) na 1 głosy